2020

Obrazek posiada pusty atrybut alt; plik o nazwie cropped-logo-300x64.png

ROK 2020

Wystawa Polskiego Plakatu Jazzowego / Exposició del Cartell Polonès de Jazz

Wystawa prezentuje polskie plakaty o tematyce jazzowej powstałe po 1956 roku. We wcześniejszej dekadzie działania komunistycznego reżimu koncentrowały się na wykluczaniu jazzu z życia muzycznego w Polsce. Wykonywanie i słuchanie jazzu było zakazane, niestosowanie się do tych zaleceń powodowało represje wobec muzyków i słuchaczy. Ten rodzaj muzyki był dla ówczesnych władz wrogi ideowo, kulturowo, programowo. Na szczęście przetrwał i po liberalizacji życia w drugiej połowie lat pięćdziesiątych triumfalnie powrócił na polską scenę muzyczną. Był wykonywany na dużych festiwalach, klubach studenckich i innych małych scenach. Uczestniczenie w tych imprezach było istotne także w wymiarze pozamuzycznym, stanowiło manifestację światopoglądową odrzucającą oficjalne propagandowe dogmaty.

Czas odradzania się muzyki jazzowej w Polsce przypadł na najlepsze lata zjawiska artystycznego nazwanego Polską Szkołą Plakatu. Początki tego fenomenu to późne lata czterdzieste i wspaniałe plakaty filmowe, ale apogeum tego zjawiska graficznego przypadło na dekadę 1955-1965. Polska Szkoła Plakatu to pojęcie znane od lat wielbicielom sztuki, jednocześnie wymykające się łatwej definicji. Przyjmuje się, że cechą wspólną było wyniesienie plakatu z poziomu banalnej użytkowej grafiki do wysokiej klasy dzieł sztuki. Środki wyrazu stosowane przez grafików znacząco się od siebie różniły. Poczynając od rozbudowanych kompozycji malarskich, poprzez realizacje fotograficzne, układy liternicze, do projektów bazujące na znaku graficznym. Metafory, aluzyjność, prowokacje i intelektualne zagadki to także cechy związane z tym nurtem.

Począwszy od I Ogólnopolskiego Festiwalu Muzyki Jazzowej Sopocie w 1956 roku, który był pierwszą znaczącą imprezą zorganizowaną na fali liberalizacji życia w Polsce, wszystkie większe wydarzenia związane z muzyką jazzową anonsowane były specjalnie zamawianymi plakatami. Najbardziej znane są druki do dużych festiwali (Jazz Jamboree, Jazz nad Odrą, Złota Tarka, Festiwal Pianistów Jazzowych, Spotkania Wokalistów Jazzowych), które w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych były dla jazz fanów świętami tej muzyki. Na tych imprezach koncertowali najlepsi polscy muzycy oraz największe gwiazdy światowego jazzu. Plakaty tych wydarzeń stanowiły cenne pamiątki i szybko stały się poszukiwanymi obiektami kolekcjonerskimi.

Projekty wykonywali najbardziej znani graficy Polskiej Szkoły Plakatu. W początkowym okresie szczególnie aktywni byli Jerzy Skarżyński, Rosław Szaybo, Waldemar Świerzy. Szaybo i Świerzy znani byli jako fani tej muzyki i uczestnicy imprez jazzowych. W w późniejszych latach dużą aktywność w realizowaniu projektów wykazywali Jan Sawka, Rafał Olbiński, Roman Kalarus, Lech Majewski. Do dzisiaj jazz i autorski plakat artystyczny ma w Polsce wielu miłośników. Plakaty prezentowane na wystawie to głównie prace wcześniejsze z najlepszych lat Szkoły Polskiej, uzupełnione o przykłady plakatów drukowanych niedawno. 

CAT

L’exposició presenta els cartells polonesos relacionats amb el tema del jazz creats després de l’any 1956. A la dècada anterior, les accions del règim comunista es concentraven en l’exclusió del jazz de la vida musical a Polònia. Tocar i escoltar jazz era prohibit i la no observança d’aquestes directius portava represàlies contra els músics i el públic. El govern de llavors considerava aquest tipus de música com un enemic ideològic, cultural i normatiu.

Per sort, el jazz va sobreviure i després de la liberalització de la vida a la segona meitat dels anys cinquanta, va tornar de manera triomfal a l’escenari musical polonès. Es tocava a grans festivals, clubs estudiantils i altres petits escenaris. La participació en aquests esdeveniments va ser important també en una dimensió externa a la música, ja que va esdevenir una manifestació de la visió del món que rebutjava els dogmes de la propaganda oficial.

Els temps de la renaixença de la música de jazz a Polònia van coincidir amb els millors anys del fenomen artístic anomenat l’Escola Polonesa del Cartell. El principi d’aquest fenomen abasta el final dels anys quaranta i uns excepcionals cartells de pel·lícules, però l’apogeu gràfic recau a la dècada de 1955-1965. L’Escola del Cartell Polonès és una denominació coneguda des de fa anys pels amants de l’art, que a la vegada s’escapa cap a una definició fàcil. Es considera un tret comú l’elevació del cartell des del nivell d’una gràfica banal i utilitària a una obra d’art de gran classe. Els mitjans d’expressió utilitzats per els artistes es diferenciaven bastant entre sí, començant per les composicions expandides de pintura, les realitzacions fotogràfiques, els sistemes de lletres i fins els projectes basats en un símbol gràfic. Les metàfores, al·lusions, provocacions i endevinalles intelectuals són els trets que es relacionen amb aquesta corrent.

Començant per el Iè Festival de Polònia de la Música de Jazz a Sopot l’any 1956, que va ser el primer esdeveniment significatiu organitzat dins de l’onada de la liberalització de la vida a Polònia, tots els principals èxits relacionats amb la música del jazz s’anunciaven amb uns cartells encarregats expressament per a aquesta finalitat. Els més coneguts són aquells que es van imprimir per als grans festivals (Jazz Jamboree, Jazz nad Odrą, Złota Tarka, Festival dels Pianistes de Jazz, Trobades dels Vocalistes de Jazz), que als anys seixanta i setanta van ser les festes d’aquest tipus de música per als seguidors de jazz. En aquests esdeveniments, hi participaven tant els millors músics polonesos com les estrelles més grans del món del jazz i llurs cartells són un record preuat que de seguida es van convertir en objectes de col·leccionista molt buscats.

Els projectes van ser obra dels artistes més coneguts de l’Escola Polonesa del Cartell. En el període inicial van ser particularment actius: Jerzy Skarżyński, Rosław Szaybo, Waldemar Świerzy. Szaybo i Świerzy van ser coneguts per ser seguidors d’aquest tipus de música i per participar en els esdeveniments de jazz. En els anys posterior, Jan Sawka, Rafał Olbiński, Roman Kalarus, Lech Majewski van ser molt actius en la realització dels projectes. Fins a l’actualitat, el jazz i el cartell artístic de l’autor continuen a tenir molts seguidors a Polònia.

Els cartells que presentem a l’exposició són principalment obres del començament dels millors anys de l’Escola Polonesa complementats amb els exemples de cartells que es van publicar fa poc i provenen de la Galeria del Cartell de Varsòvia.

Termin realizacji: 11.03-30.04.2020

Liczba beneficjentów:  500
Obszar realizacji: Terrassa
Współorganizowany z: Biblioteca Central de Terrassa, Festival Jazz Terrassa, Konsulat Generalny RP w Barcelonie, Galeria Plakatu Piotra Dąbrowskiego,